Telstar 18 i teoria ewolucji… piłki. Co kopano na Mistrzostwach Świata od 1970 roku?

Jaką piłką zagrają zawodnicy na MŚ w Rosji? Jak ewoluowały futbolówki na przestrzeni ostatnich dekad? Co mają wspólnego z kosmosem? Tego wszystkiego dowiecie się czytając poniższą lekturę!

Wciąż pamiętam pewną lekcję gdy jeszcze chodziłam do szkoły. Rozmawialiśmy o tym, jak fizyka wpływa na trajektorię lotu poszczególnych piłek oraz jakie oficjalnie towarzyszyły Mistrzostwom Świata od 1970 roku. Temat podobał mi się niezmiernie, aczkolwiek wtedy nie wiedziałam, że ta wiedza jeszcze mi się kiedyś przyda. Dziś częściowo z niej skorzystam. Zapraszamy Was do prześledzenia historii i technicznych właściwości wszystkich futbolówek, jakie kopano na Mundialach w ciągu ostatnich 44 lat i zapoznajcie się z tą, którą gwiazdy będą strzelać gole w przyszłym roku.

Adidas Telstar

1970, Mistrzostwa Świata w Meksyku


Prototyp jej zaprezentowany został w 1968 roku jako Telstar Elast podczas Mistrzostw Europy.

Tą piłką grano na Mistrzostwach Świata zarówno w 1970 roku jak i 4 lata później, z tą różnicą, że na kolejnym Mundialu model ten był jednym z dwóch, którego używano. Futbolówka ta to prototyp wielu późniejszych – wiadomo zresztą, że zdecydowana większość z nas w dzieciństwie na boiskach biegała właśnie za podobną piłką zwaną potocznie „biedronką”. Ten wzór zapisał się również we wszelakich kanonach i stanowi pewien symbol futbolu – choć w ostatnich latach piłki na wielkich turniejach coraz mniej przypominają tę ze zdjęć powyżej, to właśnie ta jest wiernym symbolem gry w piłkę nożną.

Adidas Telstar swoją nazwę wzięła od satelity Telstar 1. Dlaczego? Wystarczy zobaczyć jak wygląda satelita – do złudzenia przypomina piłkę.

Czarno-biała kolorystyka piłki dostosowana była do transmisji telewizyjnych, wówczas oglądanych jedynie w czerni i bieli. Mistrzostwa Świata w Meksyku to te, które po raz pierwszy oglądać można było w telewizorach. Nazwa piłki również nawiązuje do tego faktu, Telstar miał być bowiem swojego rodzaju skrótem od „television star”.

∙ Materiał wykonania: skóra
∙ Wzór: 12 czarnych pięciokątów i 20 białych sześciokątów
∙ Najbardziej okrągła piłka tamtych czasów
∙ Na Mundial zaopatrzono się w jedynie 20 Telstarów – niektóre mecze zostały rozegrane przy użyciu brązowej piłki. Szacuje się, że sprzedano 600 tys. oryginalnych replik piłki Adidas Telstar

Adidas Telstar Durlast

1974, Mistrzostwa Świata w Republice Federalnej Niemiec (RFN)


Rozgrywano nią turniej Mistrzostw Świata w 1974 roku – używano też wcześniejszego modelu, Adidas Telstar, o czym wspomniałyśmy wyżej.

Adidas Telstar Durlast nie różni się mocno od swojej starszej siostry, którą kopano 4 lata wcześniej. Nowszy model został lekko zmodyfikowany pod kątem kolorystyki i wykonania, gdyż Durlast pokryty został poliuretanem, który miał czynić piłkę mocniejszą i zapobiegać rozdarciom czy zadrapaniom, a także zapewniał hydroizolację.

Adidas Tango

1978, Mistrzostwa Świata w Argentynie


Po 8 latach na Mundialu pojawiła się piłka, która zdecydowanie różniła się od swoich poprzedniczek. Zwłaszcza wizualnie. Ona również zawojowała piłkarski świat na tyle, że w wielu konfiguracjach pojawiała się na ważnych turniejach, m.in. na Euro 2012 w Polsce i na Ukrainie. Jako symbol także zyskała popularność, choć z pewnością mniejszą, niż pierwotny Telstar. Sama ja, jako dziecko, biegałam właśnie za piłką modelu Tango, którą dostałam od swojego taty, a on z kolei, jak mniemam, od swoich rodziców na fali popularności tej piłki w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. W okolicy mieszkali przeważnie chłopcy, ale to ja, dziewczyna, na dwór najczęściej wynosiłam piłkę – cóż za paradoks. Tango, a właściwie jego wierna kopia, towarzyszyło mi przez wiele lat. Także wtedy, kiedy koledzy przekornie wrzucili mi ją do śmietnika. Myślę, że zmasakrowane Tango po kilkudziesięciu latach kopania nadal znajduje się gdzieś w odmętach mojej piwnicy. Dość jednak prywaty, choć mam do niej pewien sentyment, przejdźmy do konkretów…

Tango, potem wielokrotnie modyfikowana, długo towarzyszyła wielkim turniejom. Swoją nazwę wzięła od klasycznego tańca argentyńskiego, czyli tanga. Niepozorny wzór, tworzący jednocześnie okręgi przez wiele lat sprawiał wrażenie nieprzeciętnie nowoczesnego, w porównaniu do klasycznego Telstara. Model ten miał kilkanaście swoich typów takich jak np. Durlast (MŚ 1978), River Plate (ME 1980) czy też España, o którym przeczytacie niżej.

Wykonana ze skóry jak poprzedniczki piłki tak samo jak te wcześniejsze pokryta była połyskującym materiałem zapobiegającym rozdarciom i wpływowi wody.

Adidas Tango España

1982, Mistrzostwa Świata w Hiszpanii

Dlaczego nie ma tu jej zdjęć, zapytacie? Ano dlatego, że wygląda ona praktycznie tak samo, jak Adidas Tango sprzed 4 lat. Czym w takim razie się różniła? Była bardziej odporna na wodę dzięki gumowym szwom.

Adidas Tango España to ostatnia piłka Mistrzostw Świata wykonana z prawdziwej skóry.

Adidas Azteca

1986, Mistrzostwa Świata w Meksyku


Azteca również jest piłką, która czerpie z modelu Tango. Podstawa jest w zasadzie identyczna, tyle że czarne elementy zostały wykonane w stylistyce azteckich wzorów. Szyta ręcznie futbolówka była pierwszą wykonaną nie ze skóry, a z materiałów syntetycznych. Posiadała także ulepszoną strukturę warstw, była jeszcze odporniejsza na wodę oraz nie zmieniała swojego kształtu po mocnym jej uderzeniu. Skupiono się zatem nie na samym designie piłki, co najlepszych możliwych w tamtych czasach poprawkach technicznych.

Adidas Etrusco Unico

1990, Mistrzostwa Świata we Włoszech


Skoro w Meksyku 4 lata wcześniej piłkę Tango ozdobiono etnicznymi wzorami, to dlaczego nie można by tego zrobić także we Włoszech? Tak oto klasyczne Tango sprzed 8 lat zyskało swoją kolejną odsłonę upiększoną ornamentami, w tym przypadku Etrusków, ludu który w starożytności zamieszkiwał tereny teraźniejszych północnych Włoch.

Nic nowego, powiecie? Nie do końca! Etrusco Unico to pierwsza piłka, która posiadała wewnętrzną warstwę z pianki poliuretanowej. Poprawiona została także znów jej wodoodporność i zmniejszono ryzyko odkształceń.

Piłki tej użyto również 2 lata później podczas Igrzysk Olimpijskich i Mistrzostw Europy.

Adidas Questra

1994, Mistrzostwa Świata w Stanach Zjednoczonych


Questra to kolejna futbolówka nawiązująca do modelu Tango. Ponownie na potrzeby symboliki zostały zmienione triady, które tym razem prezentowały coś na kształt kosmosu. Miało być to nawiązaniem do wyścigu do gwiazd. Najważniejszym zamysłem, jaki przyświecał twórcom piłki, było uczczenie 25. rocznicy misji Apollo 11, która przypadała właśnie w 1994 roku.

W przypadku tego modelu Adidas skupił się na tym, by piłka była lżejsza i posiadała większą dynamikę lotu niż jej poprzedniczki. Wykonano ją z czterech różnych materiałów syntetycznych i tym samym poprawiono powyższe aspekty. Piłka była łatwiejsza do opanowania, co docenili zawodnicy, choć bramkarze narzekali, że piłka ta staje się absolutnie nieprzewidywalna przy wilgotnej pogodzie, przez co dużo ciężej bronić było strzałów między słupkami.

Amerykańska wersja Tanga odniosła popularność na świecie, dlatego po lekkiej wizualnej konfiguracji wykorzystano ją również podczas Mistrzostw Europy oraz Igrzysk Olimpijskich w 1996 roku – były to piłki kolejno nazwane Questra Europa i Questra Olympia.

Adidas Tricolore

1998, Mistrzostwa Świata we Francji


Tricolore to z kolei pierwsza piłka, którą zdobią więcej niż dwa kolory. Jak nie trudno się domyślić, jej barwy i nazwa nawiązują do organizatorów MŚ w 1998 roku, czyli Francji. Odznaczała się w tamtych czasach dużą nowoczesnością. To właśnie Tricolore była pierwszą mundialową futbolówką wyprodukowaną poza Europą od 1970 roku. Nadal trzymamy się jednak przy stylistyce Tanga, ale po tym modelu zerwiemy z nim na długo.

Adidas Fevernova

2002, Mistrzostwa Świata w Korei Południowej i Japonii


Po wielu latach dominacji piłek projektowanych na wzór Adidas Tango postanowiono zerwać z wcześniejszą stylistyką i stworzyć coś zupełnie nowego i zaskakującego. Kształt grafiki na Fevernovej nawiązuje do azjatyckiej kultury, a dokładniej do symbolu Tomoe, dominującego na buddyjskich kościołach. Model ten ulepsza głównie przewidywalność trajektorii lotu piłki. Elastyczna futbolówka wykonana z aż 11 warstw, ważąca jedynie 435 gramów, potrafiąca lecieć z prędkością nawet 130 km/h posiada wiele swoich wersji różniących się od siebie wykonaniem i przeznaczeniem – istnieje także taka, która tworzona była z myślą o futsalu.

Adidas +Teamgeist

2006, Mistrzostwa Świata w Niemczech


O ile wcześniej zupełnie odmienny wzór piłki Fevernova był wielkim przełomem, o tyle Teamgeist zarówno wizualnie jak i technicznie zszokował wszystkich. To pierwsza futbolówka, która całkowicie zrywa ze wszystkimi schematami, jakie do tamtej pory wypracowano, zwłaszcza jeśli mowa o wyglądzie. Poprzednie wersje szyte były z 32 łat, Teamgeist uszyty jest jedynie z 14, przez co miał być prawie całkowicie wodoodporny i przewidywalny bez względu na pogodę i podłoże. Piłka posiada wiele wariantów kolorystycznych, a na na finał przygotowane zostały specjalne modele – złote. Co ciekawe, na każdym egzemplarzu wyszczególniane było na jaki mecz została zaprojektowana, gdyż znajdowały się na nich daty spotkań, informacje o grających ze sobą drużynach i miejscu, w którym starcie ma się odbyć.

Teamgeist z niemieckiego znaczy team spirit, czyli ducha drużyny. Znak plusa w nazwie użyty został tylko i wyłącznie w celach związanych z marketingiem, jako że systematyczne niemieckie słowo teamgeist nie mogło stać się znakiem towarowym.

Piłka wzbudziła też nieco kontrowersji. Skrytykowana została przez reprezentanta Anglii Paula Robinsona oraz Brazylijczyka Roberto Carlosa za bycie zbyt lekką i zupełnie zmieniającą się pod wpływem wody.

Adidas Jabulani

2010, Mistrzostwa Świata w RPA


Szyta z jeszcze mniejszej ilości łat niż jej poprzedniczka, Jabulani stworzona była z 8 paneli. Swoją nazwę zaczerpnęła z zulu, czyli jednego z języków urzędowych gospodarzy MŚ 2010, czyli RPA. Jabulani oznacza bowiem „świętować”. Według Adidasa jest to najdokładniej opracowany i najokrąglejszy model piłki w historii.

Piłka, której użyto w finałach ozdobiona została złotym kolorem, podobnie jak jej poprzedniczka – z tej okazji zmieniono także jej nazwę na Jo’bulani, co jest odwołaniem do Johannesburga, nazywanego przez wielu w skrócie Jo’burgiem, gdzie odbył się finałowy mecz.

Doczekała się srogiej krytyki wielu reprezentantów, którzy mieli z nią styczność podczas Mundialu w RPA. Júlio César porównał ją do piłek z supermarketu. Te słowa potwierdzili m.in. Claudio Bravo czy Giampaolo Pazzini, a Iker Casillas ubolewał, że tak ważny turniej rozgrywany jest tak okropną piłką. Podobnie Jabulani podsumował także Gianluigi Buffon mówiąc, że model ten jest zupełnie niedostosowany do gry i wstydem jest pozwolić grać przy jego użyciu na Mistrzostwach Świata. Luís Fabiano stwierdził, że piłka posiada nadprzyrodzone możliwości, gdyż dziwnie zmienia tor lotu. Brazylijski napastnik Robinho powiedział o Jabulani że człowiek, który ją stworzył, prawdopodobnie nigdy nie grał w piłkę, ale ostatecznie zawodnicy nic na to nie poradzą i muszą nią grać. Krytyki było jednak o wiele więcej. Ostatecznie do Seppa Blattera wystosowany został otwarty list o wszystkich aspektach, w których Jabulani zawiodła, łącznie z opiniami profesjonalnych piłkarzy na jej temat.

Adidas Brazuca

2014, Mistrzostwa Świata w Brazylii


Brazuca to ostatnia mundialowa piłka, którą mieliśmy okazję oglądać w akcji. Na to, jak w praktyce spisze się kolejna, musimy poczekać jeszcze około pół roku. W przypadku Brazuki, Adidas odrobił lekcję i wyciągnął wnioski z olbrzymiej krytyki, jaka spadła na Jabulani – futbolówka, którą kopano na MŚ w Brazylii zebrała dużo lepsze recenzje niż jej poprzedniczka. Przed premierą została przetestowana pod każdym możliwym kątem, aby spełnić oczekiwania zawodników.

Piłka ta jest pierwszą, której nazwę wybrali sami kibice w oficjalnym głosowaniu. Brazuca konkurowała z takimi propozycjami jak Bossa Nova oraz Carnavalesca. Fani jednak prawie jednogłośnie zdecydowali, czego chcą – na zwycięską nazwę głosowało aż ponad 77% ankietowanych. Słowo „Brazuca” przypadło wszystkim do gustu prawdopodobnie ze względu na swój sympatyczny charakter – jest ono bowiem potocznie określeniem na Brazylijczyka, brazylijskiej serdeczności i dumy z brazylijskiego stylu życia. Piękna, wielobarwna kolorystyka także nie jest przypadkowa – nawiązuje do popularnych w Brazylii bransoletek życzeń (Fita do Senhor do Bonfim da Bahia).

Tradycją stało się już, że piłka używana w finale była odrobinę inna, zmieniona specjalnie na tę okazję. Standardowa Brazuca jest jedną z najbardziej kolorowych futbolówek, jakie widziały Mistrzostwa Świata – wersja na wielki finał zdobiona była jednak głównie bazowymi kolorami zielonym i czarnym ze złotymi dodatkami.

Powierzchnia piłki została zaprojektowana tak, by gwarantować lepszą jej przyczepność i kontrolę. Jest najgruntowniej przetestowaną futbolówką Adidasa w długiej historii – sprawdzało ją ponad 600 zawodników z całego świata. W porównaniu do starszych modeli dużo lepiej trzyma w sobie powietrze, dzięki nowemu typowi pęcherza wewnątrz niej. Zredukowane zostało także pochłanianie przez nią wody.


Wielka nadzieja, czyli Telstar 18 – czego możemy się spodziewać w Rosji?

W czwartek, 9 listopada w Moskwie zaprezentowano nam piłkę, która towarzyszyć będzie Mundialowi w przyszłym roku. To, co widać od razu, to powrót do samego początku – zarówno, jeśli chodzi o nazwę jak i jej wygląd. Bądźmy spokojni – nie dotyczy to jednak specyfikacji technicznej piłki.

Modelem zachwyca się sam Leo Messi, który miał przyjemność wziąć udział w jej prezentacji. Argentyńczyk zachwyca się w niej, jak mówi, wszystkim. Miał ją również okazję wcześniej przetestować, wierzymy zatem, że spełniła jego oczekiwania. W prezentacji udział wzięły również inne znamienite legendy futbolu takie jak Zinedine Zidane, Kaka, Alessandro Del Piero, Xabi Alonso czy Łukasz Podolski.

Choć smartfonowy szał był silny już 4 lata temu w Brazylii, tym razem trzeba powiedzieć, że internet i technologia staje się powoli już naszym stylem życia i czymś, bez czego się nie obejdziemy – Telstar 18 posiada w sobie system, który pozwala na interakcję z jej użytkownikiem za pomocą internetu. Unikalny identyfikator, który posiada każda z tych piłek da jej właścicielowi dostęp do ekskluzywnych treści, podpowiedzi i wyzwań.

Pierwsze oceny Telstarowi 18 będzie można wystawić już dziś, czyli 11 listopada – piłką tą zagra Rosja z Argentyną podczas meczu towarzyskiego!

Teoria ewolucji piłki. Porównajmy je

Na poniższej grafice prezentujemy piłki, które oficjalnie towarzyszyły Mistrzostwom Świata od 1970 aż do teraz, z wyłączeniem Tango España, która tak naprawdę wcale nie różni się od poprzedniczki. Ewolucję wizualną widać gołym okiem, należy wspomnieć także, że każdy model wprowadzał pewne usprawnienia techniczne, które doprowadziły do tego, że w dzisiejszych czasach możemy już nawet wchodzić z piłką w interakcje za pośrednictwem smartfona. Na początku skupiano się przede wszystkim na tym, by zapobiegać nasiąknięciu piłek wodą. Z czasem zauważono, że warto aby ta również nie odkształcała się po jej mocnym uderzeniu. Zadbano o to, by futbolówki stały się bardziej trwałe i odporne na rozszarpania i zadrapania. W ciągu ostatnich dekad nacisk położono na dynamikę oraz kontrolę przy prowadzeniu piłki. Dziś, kiedy piłki technicznie są prawie idealne, udoskonalamy je elektroniką.

Jaką piłkę lub jej kopię kopaliście w dzieciństwie? Jak myślicie, jak spisze się w Rosji Telstar 18? Jakie ulepszenia w kwestiach piłek przyniosą nam kolejne lata? Liczymy na Waszą kreatywność!

Teoria ewolucji piłki. Jak zmieniały się od 1970 roku? Jak spisze się Telstar 18 w Rosji?


Udostępnij:

Agnieszka Miszczak

Zakochana w reprezentacji Chorwacji i piłce nożnej w wydaniu bałkańskim. Jej ulubionymi klubami są Juventus, Dinamo Zagrzeb, darzy sympatią także Real Madryt. Jakiś czas temu pokochała Serie A na zabój. Prawdopodobnie największa fanka Mandżukicia na świecie. Liga Mistrzów to dla niej świętość i chce, aby hymn tych rozgrywek zagrano na jej ślubie zamiast marszu Mendelsona.

You may also like...